Forex Sözlüğü

Forex ve CFD işlemlerinde en çok geçen terimlerin sade tanımları: spread, pip, kaldıraç, teminat, swap ve daha fazlası.

Risk uyarısı. Kaldıraçlı forex işlemleri yüksek risk taşır ve Türkiye’de yalnızca SPK yetkili aracı kurumlarca sunulabilir; kaldıraç azami 1:10’dur (hesap açılışındaki başlangıç teminatı 50.000 TL’nin altındaysa bu oranın yarısı uygulanabilir). İçerik yatırım tavsiyesi değildir; kullanıcı beyanları ilgili kişilere aittir.

Temel Kavramlar

Forex: Foreign exchange — döviz çiftlerinin (EUR/USD, USD/TRY gibi) alınıp satıldığı küresel piyasa.
CFD (Fark Sözleşmesi): Bir varlığın fiyat farkı üzerinden, varlığa sahip olmadan işlem yapılmasını sağlayan kaldıraçlı türev.
Pariteler (Major/Minor/Egzotik): Major pariteler USD içerir ve en likit olanlardır (EUR/USD); minorlar USD içermez; egzotikler bir gelişmekte olan ülke parasını (USD/TRY) içerir ve daha volatildir.
Baz ve Karşıt Döviz: Bir paritede ilk yazılan baz (EUR/USD’de EUR), ikincisi karşıt dövizdir (USD). Fiyat, 1 baz dövizin kaç karşıt döviz ettiğini gösterir.
Long / Short (Alış / Satış): Long, fiyatın yükseleceği beklentisiyle alış; short, düşeceği beklentisiyle satış pozisyonudur.
Pip: Bir döviz çiftinde fiyatın en küçük standart hareketi; çoğu çiftte dördüncü ondalık basamaktır (0,0001).

İşlem & Emir Türleri

MetaTrader (MT4/MT5): Forex/CFD işlemlerinde en yaygın platformlar; grafik, gösterge ve otomatik işlem (EA) desteği sunar.
Lot: İşlem büyüklüğü birimi. Standart lot 100.000 birim; mini 10.000, mikro 1.000 birimdir.
Emir Türleri (Market/Limit/Stop): Market emri anlık fiyattan; limit emri belirlenen daha iyi fiyattan; stop emri belirlenen seviye geçilince gerçekleşir.
Zarar Durdur (Stop-Loss): Belirlenen fiyata ulaşıldığında pozisyonu otomatik kapatarak zararı sınırlayan emir.
Kâr Al (Take-Profit): Hedef fiyata ulaşıldığında pozisyonu otomatik kapatarak kârı realize eden emir.
Slipaj (Kayma): Emrin beklenen fiyattan farklı bir fiyattan gerçekleşmesi; genellikle yüksek volatilitede görülür.
ECN / STP / Market Maker: İşlem modelleri: ECN/STP emirleri likidite sağlayıcılara iletir; Market Maker broker karşı taraf olur. Model, spread ve çıkar çatışması açısından önemlidir.
Expert Advisor (EA): MetaTrader üzerinde çalışan otomatik işlem yazılımı (algoritmik/bot işlem).

Maliyet & Kaldıraç

Spread: Bir döviz çiftinin alış (bid) ve satış (ask) fiyatı arasındaki fark; brokerın temel işlem maliyetlerinden biridir.
Komisyon: Bazı hesap türlerinde spread’e ek olarak işlem başına alınan sabit ücret.
Swap (Taşıma Maliyeti): Bir pozisyonu gecelik taşımanın faiz farkından doğan maliyeti veya getirisi.
Kaldıraç: Küçük bir teminatla daha büyük pozisyon açma imkânı. Kazancı olduğu kadar zararı da büyütür; SPK Türkiye’de kaldıracı 1:10 ile sınırlar.
Teminat (Margin): Kaldıraçlı bir pozisyonu açmak ve açık tutmak için hesapta bloke edilen tutar.

Düzenleyiciler & Lisanslar

SPK — Sermaye Piyasası Kurulu: Türkiye · Türkiye’de forex dâhil sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kurum. SPK lisanslı kurumlarda kaldıraç 1:10 ile sınırlıdır; yalnızca SPK yetkili aracı kurumlar Türkiye’de yasal olarak forex sunabilir.
FCA — Financial Conduct Authority: Birleşik Krallık · Birleşik Krallık’ın finansal düzenleyicisi; dünyanın en katı (Tier-1) düzenleyicilerinden biri kabul edilir.
ASIC — Australian Securities and Investments Commission: Avustralya · Avustralya’nın sermaye piyasası düzenleyicisi; güçlü yatırımcı koruması ile bilinen Tier-1 kurum.
CYSEC — Cyprus Securities and Exchange Commission: Kıbrıs · Kıbrıs’ın menkul kıymet düzenleyicisi; AB (MiFID II) çerçevesinde çalışır ve birçok küresel brokerın merkezi buradadır.
BAFIN — Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht: Almanya · Almanya’nın federal finansal denetim otoritesi; sıkı Tier-1 düzenleyici.
CFTC — Commodity Futures Trading Commission: ABD · ABD’de vadeli işlem ve forex piyasalarını düzenler (NFA ile birlikte); çok katı kurallar uygular.
CBI — Central Bank of Ireland: İrlanda · İrlanda’nın merkez bankası ve finansal düzenleyicisi; AB çerçevesinde Tier-1 otorite.
MFSA — Malta Financial Services Authority: Malta · Malta’nın finansal hizmetler otoritesi; AB (MiFID II) düzenleyicisi.
KNF — Komisja Nadzoru Finansowego: Polonya · Polonya’nın finansal denetim komisyonu; AB çerçevesinde düzenleyici.
FSCA — Financial Sector Conduct Authority: Güney Afrika · Güney Afrika’nın finansal davranış otoritesi; ulusal düzeyde saygın bir düzenleyici.
FSC — Financial Services Commission: Offshore (Belize, Mauritius vb.) · Belize, Mauritius gibi offshore yargı alanlarının düzenleyicisi. Offshore lisanslar Tier-1 kadar sıkı denetim ve yatırımcı koruması sağlamaz.
FSA — Financial Services Authority: Seyşeller · Seyşeller’in finansal hizmetler otoritesi; offshore lisans sağlar, denetim Tier-1’e göre gevşektir.
VFSC — Vanuatu Financial Services Commission: Vanuatu · Vanuatu’nun finansal hizmetler komisyonu; hafif denetimli offshore lisans.

Risk

Teminat Tamamlama (Margin Call): Zarar teminatı belirli bir seviyenin altına düşürdüğünde brokerın ek teminat istemesi ya da pozisyonu kapatması.
Drawdown: Bir hesabın zirveden dibe yaşadığı en büyük değer kaybı; risk yönetiminin temel göstergelerindendir.
Volatilite: Fiyatın belirli bir sürede ne kadar dalgalandığı. Yüksek volatilite hem fırsat hem risk demektir.
Likidite: Bir varlığın fiyatı önemli ölçüde etkilemeden hızlıca alınıp satılabilmesi. Düşük likidite slipajı artırır.